براى فائدهء خودش كار كند و محصولش را هرقدر بخواهد بسط و توسعه بدهد و مخصوصا مطمئن بود كه آنچه كشت مىكند محصولش را خود خواهد برداشت ، بطوريكه مينويسند هرسال تمام اراضى مزروع را درست بازديد و معاينه ميكردند تا بفهمند كجا آباد شده و كجا نشده است و اين كار چون احتياج با جزاء و كارمندان زياد دارد مشكل است آن را باور كرد ولى اينقدر مسلم است كه در اين قسمت پيشرفت قابل ملاحظه‌اى شده و وضعيت كشاورزان نسبت به پيش بمراتب بهتر و رضايت‌بخش‌تر بوده است . علاوه بر ماليات ارضى مالياتى بر درختان ميوه‌دار وضع نمود و نيز ماليات بر مستغلات و ماليات سرانه هم بوده است . ماليات‌هاى فوق الذكر در سه قسط ، در هر چهار ماهى يك قسط پرداخت ميشد و براى جلوگيرى از تعدى و اجحاف مأمورين به مغ‌ها اختيار داده شد كه در اعمال آنها نظارت كنند . پيشرفت در آبيارى و وسايل ارتباط علاوه بر اصلاحات اساسى بالا نوشيروان در ترقى و توسعهء وسايل آبيارى همواره كوشش مينمود ، او در ساخت سدها و بندها و ساير وسايل آبيارى كه در آنوقت مثل امروز قسمت اعظم محصولات كشاورزى نتيجهء مستقيم آن بود بذل مساعى نموده و قدمهاى وسيعى برداشت ، براى ازدياد نفوس مملكت ازدواج را مخصوصا در ميان فقرا و تهيدستان ترويج نمود و نيز قسمتى از اسراى خارجه را در جاهاى مختلف كشور جا داد . همچنين در باب وسايل ارتباطيه از هرنوع اهتمام داشته اهميتى بسزا به آن ميداد ، جاده‌هاى عمدهء تجارتى محفوظ و در تعمير پل‌ها و نگاهدارى راهها نهايت مراقبت و اهتمام به عمل ميآمده است . اروپائيانى كه امروز بايران سفر ميكنند چيزى در نظر آنها زننده‌تر از اين نيست كه مىبينند موضوع جاده‌ها و پل‌ها به كلى در طاق نسيان گذاشته شده و ابدا توجهى به آنها نميشود و اين موجب حزن و ملال است كه ديده شود باشندگان كشور به اين وضع قانع و راضى ميباشند « 1 » . اما در دادگسترى ، اگرچه نوشيروان در هنگام ضرورت بيرحم

--> ( 1 ) - اشاره بوضعيت سابق راههاى كشور است ولى خوانندگان كتاب ميدانند كه از بيست سال و اندى به اين طرف اين وضعيت به كلى تغيير كرده در ساختمان طرق و احداث راههاى متعدد در ايران انقلاب حيرت‌انگيزى رويداده است ، من در پاورقى صفحه 36 كتاب حاضر شرحى بر سبيل اجمال در اينباب نوشته‌ام و تكرار آن را زايد ميدانم ( مترجم ) .